Hôm nay, chúng tôi lại đưa các bạn về Hoa Kỳ, là nơi mà người ta vẫn nói rằng có đủ mọi di sản và kỳ công, cả trong tác phẩm thiên nhiên lẫn công trình con người, thể hiện qua những kiến trúc, thành tựu khoa học kỹ thuật, những danh lam thắng cảnh được bảo tồn, bảo tàng và tôn tạo một cách rất trân trọng.

Chúng tôi xin mời các bạn ghé thăm Los Angeles, thành phố lớn nhất California và lớn thứ nhì Hoa Kỳ, chỉ sau New York. Cái tên Los Angeles – Thành phố Các Thiên Thần, theo tiếng Tây ban Nha – đã đẹp mà còn bảo tàng những tên tuổi lớn, những địa danh lừng lẫy khắp địa cầu. Nói tới Los Angeles, không một người nào trên thế giới không nghĩ tới Hollywood, thủ đô điện ảnh thế giới. Thực vậy, dù là người bảo thủ cách mấy, dù ở hạng tuổi nào, không ai là không từng coi phim, và không ai là không ước mơ có một lần được đặt chân tới nơi khai sanh và phát triển cái nền công nghệ trị giá cả tỷ tỷ mỹ kim này.

Tuy nhiên, không phải chỉ Hollywood với một Universal Studio thật ngoạn mục, mà Los Angeles còn có nhiều thắng cảnh lịch sử khác, như Con Đường Tên Tuổi ( Walk of Fame ), Cung Thiên Văn, Bảo Tàng Khoa Học và Lịch Sử … mà chúng tôi hy vọng sẽ được lần lượt giới thiệu với các bạn qua trang báo này. Hôm nay, xin được đề cập tới một kỳ công, một kiến trúc có thời bị giới thẩm quyền ghẻ lạnh đòi phá hủy. Trải qua thời gian, trải qua nhiều đấu tranh bền bỉ của dân chúng, những người thấp cổ bé miệng nhưng chính là những thẩm phán vô tư nhất, công trình này đã thoát khỏi sự tàn phá, và nay trở thành một kho báu của quốc gia.

• Đó là tháp WATTS, tiếng Mỹ gọi là WATTS TOWERS

Kể từ ngày được “ Vua biết mặt, chúa biết tên ”, Tháp Watts đã nổi lên như một tác phẩm điển hình nhất của nền nghệ thuật nhân gian trên toàn thế giới. Độc đáo hơn nữa, đây lại là tác phẩm nghệ thuật của một người. Nếu xét như vậy, thì cái tác phẩm một người này là lớn nhất. Trên thế giới không có ai thực hiện được một kỳ công có kích thước như vậy.

• Nghệ nhân là ai ?

Đến đây, chắc chúng ta thắc mắc , tác giả là ai ? Thuộc trường lớp nào ?

Tiếc thay, lịch sử con người này để lại không nhiều, chỉ vài đại cương. Được biết ông là một di dân nghèo gốc Ý, trạc tứ tuần – tên là Sabato Rodio – đến lập nghiệp tại thành phố Watts, Los Angeles vào năm 1921. Sabato – tiếng Mỹ gọi là Simon – mua được một căn nhà nhỏ nằm trên miếng đất hình tam giác. Ít lâu sau đó, khách vãng lai thấy một người đàn ông trung niên gốc Ý suốt ngày ngoài trời, cần cù xây dựng một cái gì đó. Hết năm này qua tháng khác, trong suốt 33 năm trời làm việc một mình, không ai giúp sức, không bận tâm tới những tò mò thắc mắc của thiên hạ, Rodio đã dựng được một trong những tác phẩm kiến trúc độc đáo nhất thế giới : Những ngọn tháp điêu khắc với những bức tường chạm trổ kỳ công, dựng bằng lưới thép trộn xi măng, với hàng trăm ngàn mẫu gạch hoặc đồ gốm vỡ.

Ông cứ mãi miết làm việc, thêm thêm bớt bớt, có lúc thì lại phá đi toàn bộ để dựng lại. Cho đến năm 1954, ông đã xây được một quần thể kỳ dị, với hai ngọn tháp cao nhất vươn tới gần 100 bộ. Những ngọn tháp thu phục được ngay cảm tình của làng xóm. Tên tuổi của ông đã trở nên một tiếng gọi quen thuộc thân thiết với mọi người. Thế nhưng chẳng ai biết gì hơn về ông, ngoài sự kiện : Đó là một người đàn ông kỳ dị, trầm lặng, không thấy có vợ con, bạn bè lai vãng. Không biết vì lý do gì, mà chỉ có một năm sau, năm 1955, Rodio để lại nhà cửa, tài sản, với những ngọn tháp kỳ công đó cho một người hàng xóm rồi dọn lên miền Bắc California. Về sau này, được biết ông qua đời năm 1965, thọ 86 tuổi.

Bốn năm sau ngày ông rời Los Angeles, Sở Xây Dựng Nhà Đất địa phương thấy ngứa mắt trước những ngọn tháp kỳ dị, và quyết định cho phá hủy cái “ đống rác khổng lồ này ”. Tuy nhiên, những người hàng xóm trong vùng đã quen mắt với đống rác rồi, nên thành lập một tổ chức có tên Ủy Ban Tranh Đấu Cho Những Ngọn Tháp Simon Rodio ở Watts, cương quyết chống lại kế hoạch phá hủy công trình.

Nội vụ đã được mang ra trước tòa án xét xử. Phía chính quyền địa phương thì nại ra cớ tháp không được thẩm mỹ, đã cao mà lại không an toàn, có thể sập đổ bất cứ lúc nào. Người địa phương cũng nại cớ thẩm mỹ và tính cách độc đáo của kiến trúc để xin tòa cho giữ lại. Còn về chuyện an toàn, phía dân chúng bằng lòng để chính quyền dùng tất cả những biện pháp có thể được để kiểm tra.



• “ Nực cười châu chấu đá xe, tưởng rằng chấu ngã ai dè xe nghiêng ”

Một ngày Tháng Mười năm 1959, trước mặt cả hàng ngàn người hồi hộp chứng kiến, người ta dùng một xe cần cẩu, áp đặt một lực kéo tương đương với sức gió 80 dặm một giờ lên ngọn tháp cao nhất. Sau nhiều giờ kéo, thanh thép cứng của xe cần cẩu dần dần bị bẻ cong mà ngọn tháp vẫn đứng vững không mảy may lay chuyển. Sợ cần cẩu bị hư, nhà chức trách phải cho ngưng cuộc thử nghiệm. Dân chúng đứng quan chiêm bùng lên tiếng vỗ tay reo hò : Những Ngọn Tháp đã thắng.

Ngày nay, được biết dưới tên phổ thông là Watts Towers, tháp trở thành một tài sản nhà nước, đứng ngạo nghễ trên một mặt bằng 0.11 mẫu, được quản trị và săn sóc do chính cái thành phố ngày xưa cứ một hai đòi phá sập công trình. Sau 10 năm phong tỏa để sửa chữa và phục hồi, mới đây tháp Watts đã được mở cửa trở lại để đón tiếp du khách, từ Thứ Ba đến Thứ Sáu. Có thể tổ chức tham quan theo từng nhóm nhỏ tối đa 5 người.

• Hướng dẫn đường đi : Từ Orange County đi tới, lấy Freeway 405 North, sang Freeway 110 North. Lấy 110 N sang 105 East. Lấy 105 E, Exit ở đường Willimington. Rẽ phải vào Willimington. Đi thẳng tới đường 108 th St. Rẽ trái. Đi trên 108 Street thêm một đoạn đường nữa. Rẽ phải vào Willowbrook. Đi Willowbrook một đoạn nữa thì rẽ phải vào đường 107. Tháp Watts nằm ở số 1727 E. 107 th Street.